Wikia

EuroSong Wiki

Litwa

Dyskusja0
583strony na
tej wiki
'Lietuvos Respublika'
Republika Litewska
{{{opis_flagi}}}
Lokalizacjalit.png
Język urzędowy litewski
Stolica Wilno
Powierzchnia 65 200 km²
Liczba ludności 3 300 400
Narodowości litwini
Strefa czasowa UTC +2 – zima
UTC +3 – lato
Domena .lt
Mapa {{{nazwa_dopełniacz}}}
Manager: Dancing_Kai

Litwa (lit. Lietuva, Republika Litewska, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim) oraz z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Pierwsza wzmianka o Litwie pochodzi z 14 lutego 1009, jednak państwo litewskie powstało dopiero w wieku XIII. W XIV wieku ówczesne Wielkie Księstwo Litewskie było największym państwem w Europie, w 1386 weszło w związki z Polską, które przerodziły się w 1569 w trwałą unię realną (unia lubelska). W latach 1795–1918 Litwa znajdowała się pod władzą rosyjską. W 1918 powstała niepodległa Republika Litewska, która w 1940 została pod przymusem przekształcona w republikę Związku Radzieckiego. 11 marca 1990 Litwa ogłosiła deklarację niepodległości.

Demografia Edytuj

Struktura narodowościowa

Litwa jest najbardziej jednolitym narodowościowo państwem spośród wszystkich państw bałtyckich, największą grupą etniczną są Litwini (2864 tys. osób), którzy stanowią 84,6% ogółu mieszkańców. Znaczące mniejszości narodowe to Polacy liczący ok. 212,1 tys. osób (6,3%) i Rosjanie liczący 173,3 tys. osób (5,1%).

Polacy są największą mniejszością narodową, skupioną przede wszystkim na Wileńszczyźnie, w południowo-wschodniej części Litwy (Polacy na Litwie), administracyjnie jest to okręg wileński (26%), w poszczególnych gminach jak wileńska (61%) czy solecznicka (80%) Polacy są większością.

Rosjanie są skoncentrowani głównie w dwóch miastach, gdzie stanowią znaczące mniejszości, w Wilnie (14%) i w Kłajpedzie (28%) oraz gminie Wisaginia, gdzie stanowią większość (55%).

Według spisu powszechnego z 2001 roku społeczeństwo państwa litewskiego składało się z następujących narodowości i grup etnicznych:

  • Litwini: 2 907 293 (83,45%)
  • Polacy: 234 989 (6,74%)
  • Rosjanie: 219 789 (6,31%)
  • Białorusini: 42 866 (1,23%)
  • Ukraińcy: 22 488 (0,65%)
  • Żydzi: 4007 (0,12%)
  • Niemcy: 3243 (0,09%)
  • Tatarzy: 3235 (0,09%)
  • Łotysze: 2955 (0,08%)
  • Romowie: 2571 (0,07%)
  • Ormianie: 1477 (0,04%)
  • Inni: 6138 (0,18%)
  • Niezidentyfikowani: 32 921 (0,94%)


Historia Edytuj

Najstarsze znaleziska archeologiczne na Litwie pochodzą z XI tysiąclecia p.n.e. i reprezentują kulturę magdaleńską, Bromme, Lyngby, ahrensburską i świderską.

Na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. ze wschodu przybyli Indoeuropejczycy. Niektórzy badacze przyjmują, że właśnie wśród nich należy doszukiwać się przodków Bałtów, a więc także Litwinów. Wiele wskazuje również na to, że Bałtowie mogli przybyć na te tereny w czasie drugiej wielkiej migracji Indoeuropejczyków (ok. XII wiek p.n.e.).

Pierwsza wzmianka o Litwie pochodzi z 1009 roku. Do końca XIII wieku tereny Litwy zamieszkiwały liczne plemiona, które nie tworzyły zwartego organizmu państwowego. Dopiero od XIII wieku związkom plemiennym zaczęli przewodzić książęta (kunigasi) spośród których największe znaczenie mieli Ryngoldowiczowie, których najwybitniejszym przedstawicielem był Mendog (Mindaugas). Ok. 1235 roku, pod wpływem zagrożenia, najpierw ze strony zakonu kawalerów mieczowych (od 1202), a następnie zakonu krzyżackiego (od 1237 roku), Mendog zjednoczył litewskie plemiona i skupił władze w jednym ręku. W 1251 roku pod naciskiem zakonów, Mendog przyjął chrzest, a w 1253 otrzymał od papieża koronę i koronował się w Nowogródku. Panowanie Mendoga zakończyło się gwałtownie w 1263 roku zabójstwem władcy. Po śmierci władcy Litwini odrzucili chrześcijaństwo, państwo stało się ponownie celem krucjat. Pomimo długotrwałych wojen z zakonami rycerskimi, Wielkie Księstwo Litewskie rozrastało się szybko, Litwini podbili ziemie słowiańskie stanowiące tereny obecnej Białorusi, Ukrainy i fragmenty Polski oraz Rosji. Wielkie Księstwo Litewskie stało się największym państwem w Europie.

Litwini (Bałtowie) stanowili bardzo małą, liczebnie, grupę ludności na tle wszystkich mieszkańców swojego państwa. W związku z liczebną przewagą Słowian Wielkie Księstwo Litewskie przyjęło, zamiast litewskiego, jako urzędowy, język staroruski, a od XVII wieku polski.

Spadkobiercą starań Mendoga został w 1315 roku Giedymin (Gediminas), który rządził przez ponad 20 lat. Skuteczne rządy doprowadziły do umocnienia się państwa i dobrych stosunków z Królestwem Polskim. Synowie Giedymina, Olgierd i Kiejstut, sprawowali rządy od 1344 roku. Po śmierci Kiejstuta (1377) władzę objął syn Olgierda, Jagiełło (Jogaila). Wchodząc w sojusz z Polską, Jagiełło zgodził się przyjąć chrześcijaństwo, wziąć za żonę Jadwigę Andegaweńską i zostać królem Polski.

15 lipca 1410 roku pod Grunwaldem (Žalgiris) miała miejsce jedna z największych bitew europejskiego średniowiecza, w wyniku której rozgromiona została doszczętnie prawie cała armia krzyżacka, wspierana przez znamienitych rycerzy z całej Europy. Jest to jedno z największych zwycięstw militarnych w historii Polski i Litwy.

2 października 1413 została zawarta Unia horodelska, która wprowadziła instytucję odrębnego wielkiego księcia na Litwie, wspólne sejmy i zjazdy polsko-litewskie, urzędy wojewodów i kasztelanów na Litwie, a litewską szlachtę katolicką zrównała w prawach z polskimi rodami. Po tej unii Litwa staje się niezależnym politycznie państwem, na czele którego zasiada wielki książę. Pierwszym wielkim księciem był Witold (Vytautas), a każdy następny miał być wybierany w porozumieniu Litwinów z Polakami. Litwa w granicach Rzeczypospolitej w roku 1600.

W 1569 roku podpisano dokument Unii lubelskiej, powołujący do życia Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Powstałe państwo miało charakter federalny.

XVII i XVIII wiek upłynęły Litwie pod znakiem wojen, w wyniku których Litwa stopniowo traciła swoje terytoria (wojna polsko-rosyjska 1654-1667, powstanie Chmielnickiego, najazd Szwedów). Kolejne wieki nie przyniosły Litwie dobrych czasów. Klęski żywiołowe, głód, zarazy, wojny domowe, wojna północna między Szwecją i Rosją, pustoszyły terytorium Litwy. Po ziemie osłabionej Rzeczypospolitej Obojga Narodów sięgnęli wreszcie sąsiedzi. W 1772 roku miał miejsce pierwszy rozbiór, w 1793 i 1795 kolejne dwa, po upadku powstania kościuszkowskiego, Litwa została ostatecznie podzielona pomiędzy Rosję (Auksztota i Żmudź) i Prusy (Suwalszczyzna).

Do powstania listopadowego Litwa przyłączyła się dopiero w marcu 1831 roku. Po upadku powstania, na Litwę spadły srogie kary, m.in. zlikwidowanie Uniwersytetu Wileńskiego, zamknięcie wielu klasztorów rzymskokatolickich i szkół, zsyłki ludności w głąb Rosji.

Powstanie styczniowe (1863) przyczyniło się do nasilenia represji wobec mieszkańców, zaczęto rusyfikować wsie i miasta. W 1883 roku zaczęto wydawać pierwsze litewskie czasopismo "Aušra" (jutrzenka), potem kolejne: "Šviesa” (światło), „Varpas" (dzwon) i „Ūkininkas" (rolnik). Po upadku powstania styczniowego rozpoczął się okres litewskiego odrodzenia narodowego i wzrastania antagonizmu polsko-litewskiego.

Z wybuchem I wojny światowej wiązano nadzieje, na odzyskanie niepodległości. We wrześniu 1917 roku w Wilnie wybrano Radę Litewską tzw. Tarybę. 16 lutego 1918 roku Taryba ogłosiła niepodległość i powstanie niepodległego Królestwa Litwy, w rzeczywistości częściowo uzależnionego od Niemiec, dzień ten jest obchodzony jako Dzień Odzyskania Niepodległości.

Taryba powołała rząd, przeciw któremu wystąpiła Komunistyczna Partia Litwy, tworząc Litewsko-Białoruską Republikę Socjalistyczną. Wojska Taryby, wspierane przez armię niemiecką, przystąpiły do kontrofensywy, a Wilno w walce z Armią Czerwoną zajęło Wojsko Polskie wiosną 1919 roku. Ostatecznie władzę nad Litwą przejęła Taryba. W związku z ofensywą Tuchaczewskiego latem 1920 roku Rosjanie zajęli Wilno, które przekazali Litwinom.

Jesienią 1920 roku polski gen. Lucjan Żeligowski, z polecenia naczelnego wodza, Józefa Piłsudskiego, wraz z dywizją litewsko-białoruską, złożoną z Polaków pochodzących z Wileńszczyzny, zorganizował tzw. bunt Żeligowskiego, wkraczając na tereny przekazane przez Sowietów Litwie i zajmując Wilno. Generał Żeligowski stworzył wówczas Litwę Środkową. Dnia 20 lutego 1922 roku Sejm Wileński uchwalił deklarację o połączeniu Litwy Środkowej z Polską. Godło Litewskiej SRR

23 sierpnia 1939 roku III Rzesza i Związek Radziecki zawarły tajny układ (pakt Ribbentrop-Mołotow), który umieszczał Litwę w niemieckiej strefie wpływów. Ponieważ armie niemieckie znacznie przekroczyły na wschodzie ustaloną linię podziału Polski na Wiśle i Sanie, w ramach rekompensaty Hitler oddał Litwę w rosyjską strefę wpływów Związkowi Radzieckiemu. Dokonując licznych prowokacji granicznych 1940 ZSRR wysunął wobec Litwinów ultimatum, żądając utworzenia baz sowieckich na terytorium republiki. 15 czerwca 1940 150 tysięczna armia radziecka rozpoczęła okupację Litwy.

Okupacja niemiecka, dawała Litwie stosunkowo dużo wolności i praw. Część Litwinów służyła w formacjach wojskowych związanych z armią niemiecką (Szaulisi). Kolaboranci litewscy aktywnie pomagali nazistom w likwidacji mniejszości żydowskiej na Litwie. Latem 1944 roku Armia Czerwona wyparła Niemców i przywróciła władzę radziecką, z którą do 1952 roku walczyły litewskie oddziały partyzanckie. Rządy Stalina przyczyniły się do kolejnych represji i wysiedleń na masową skalę. Były prezydent Litwy Algirdas Brazauskas

Pod koniec lat 80. rozpoczął się nowy okres odrodzenia narodowego na Litwie. 11 marca 1990 roku Litwa ogłosiła deklarację niepodległości, na co stanowczo zareagował Związek Radziecki wprowadzając na ulice Wilna czołgi. Jednak Litwini 17 września 1991 roku zostali przyjęci w poczet członków ONZ, a rok później odbyły się pierwsze wolne wybory do Sejmu.

W marcu 2004 Litwa stała się członkiem NATO, a 1 maja 2004, wraz z 9 innymi krajami, przyjęła członkostwo w Unii Europejskiej.

Na 2009 rok przypadły zakrojone na bardzo dużą skalę obchody Tysiąclecia Litwy[23].

Udział w EuroSongs Edytuj

Litwa w EuroSongs
Manager (1. dekada) {{{manager_1}}}
Manager (3. dekada) {{{manager_3}}}
Manager (4. dekada) {{{manager_4}}}
Manager (5. dekada) {{{manager_5}}}
Manager (6. dekada) {{{manager_6}}}
Manager (7. dekada) {{{manager_7}}}
Manager (8. dekada) {{{manager_8}}}
Manager (9. dekada) {{{manager_9}}}
Manager (10. dekada) {{{manager_10}}}
Manager (11. dekada) {{{manager_11}}}
Manager (12. dekada) {{{manager_12}}}
Manager (13. dekada) {{{manager_13}}}
Manager (14. dekada) {{{manager_14}}}
Ilość udziałów 4
Debiut 11. ESs
Ostatni raz 14. ESs
Zwycięstwa 0
Medale 0
Złoto 0 Srebro 0 Brąz 0
Najlepszy wynik 11. ESs
Najlepsze miejsce 6
Najgorszy wynik 13. ESs
Najgorsze miejsce 14 (SF)


Edycja Wykonawca Piosenka Finał Półfinał Link
Punkty Miejsce Punkty Miejsce
11. ESs Aiste Pilvelyte Just For Fun 108 6 103 1 Klik
12. ESs Amber Saucu tevi 82 10 55 9 Klik
13. ESs Malcolm Lincoln Uu Moncica Brak awansu 33 14 Klik
14. ESs Jurga I Wonder 76 10 74 7 Klik
15. ESs Jodie Kean Mad World TBA TBA TBA TBA Klik

Udział w 2nd Chance EuroSongs Edytuj

Edycja Wykonawca Piosenka Finał Półfinał Link
Punkty Miejsce Punkty Miejsce
2ndCESs 1. Gabriele Tusti namai 62 2
-
Klik
2ndCESs 2. Happyendless Power Forever TBA TBA
-
Klik

Historia głosowania w drugiej dekadzie Edytuj

Litwa dała najwięcej punktów dla:

Lp. Kraj Punkty
1. Arm.png Armenia 12
2. Gbr.png Wielka Brytania 10
3. Isr.png Izrael 8
4. Aut.png Austria 7
5. Che.png Szwajcaria 6
6. Deu.png Niemcy 5
7. Rou.png Rumunia 4
8. Hrv.png Chorwacja 3
9. Lux.png Luksemburg 2
10. Dnk.png Dania 1


Litwa otrzymała najwięcej punktów od:

Lp. Kraj Punkty
1. Hrv.png Chorwacja 12
2. Nld.png Holandia 10
= Smr.png San Marino 10
= Swe.png Szwecja 10
5. Deu.png Niemcy 8
= Est.png Estonia 8
7. Mlt.png Malta 7
8. Ukr.png Ukraina 6
= Mda.png Mołdawia 6
10. Aut.png Austria 5
= Dnk.png Dania 5
= Che.png Szwajcaria 5

Historia preselekcji Edytuj

Information icon.jpg Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Litewskich Preselekcji.

Więcej od Wikii

Losowa wiki